أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
490
تجارب الأمم ( فارسى )
كه اهواز را به ابو العباس خصيبى واگذار كردى من آرام ننشستم تا او را بر كنار كردى ، اينك چگونه بپذيرم كه على بن خلف بن تناب فرمانرواى شهرى باشد و من از آنجا دفاع كنم [ 1 ] . در اين هنگام على بن خلف از سوى وزير ابو الفتح [ بن فرات ] فرماندار اهواز بود . پس ابن رايق اهواز و خورههاى آن را به يكصد و سى هزار دينار براى بجكم پيمان بست ، كه ساليانه بفرستد و حقوق خود و كارمندان و غلامانش را نيز بردارد ، يك اقطاع پنجاه هزار دينارى هم به او واگذار كرد . يك ماه يا كمتر از آمدن بجكم به اهواز گذشته بود كه ابن رايق نيز از « عسكر ابو جعفر » به اهواز درآمد و در پيامد يك پيش آمد ناگوار ، باقيماندهء بار و بنهء او بسوخت . گزارش پيش آمدى بد كه ابن رايق را به اهواز گريزاند و بار و بنهاش را بسوخت : طاهر گيلى [ 2 ] به واسط آمده بود كه به ابن رايق پناهنده شود ، و چون او را در آنجا نيافت به سوى « عسكر ابو جعفر » آمده در ميان راه نامهاى از پسر طاهر و كنيزش به او رسيد ، كه ايشان به خدمت ابو عبد الله بريدى درآمدهاند ، زيرا ابو عبد الله [ بريدى ] * كه در فارس بود [ 3 ] پسر طاهر را پذيرفته و كنيز را نيز به او رسانيده است . پس طاهر
--> [ ( 1 - ) ] M : بجكم غلام ابو على عارض دبير ماكان بود ، كه او را به فرمانرواى خود ماكان ديلمى هديه كرد ( خ 5 : 576 و 6 : 35 ) . سپس بجكم به كمك ابن رايق ، پس از گرفتن لقب « بجكم رايقى » به سردارى تركان قيام كننده بر ضد مرداويج و كشندگان او گزيده شد ( خ 5 : 507 . 508 ) . اينك كه بجكم مقدمات رسيدن به قدرت را فراهم مىكند . هنوز زبان عربى نمىداند ( خ 5 : 566 ) و نخستين ترك است كه به عنوان « امير الامراء » بر همهء كشور اسلام چيره شد و امير الامراى پيشين ابن رايق را كه او را بركشيده بود برانداخت و خليفهء بغداد را نيز زير نظر گرفت ( خ 5 : 584 ) او خود چگونگى رسيدن بدين مقام را به وسيلهء دادن بخششها و رشوه در خ 5 : 564 تا 568 ياد كرده است . [ ( 2 - ) ] M . متن : طاهر الجيلى . . . اين مرد كه از سرداران على بن بويه بود ، در جنگ با ياقوت ، نيز به وى پناهنده شد ( خ 5 : 517 و 571 ) . [ ( 3 - ) ] M : ن . ك : خ 5 : 540 و 562 .